ความรักแบบไหนที่เป็นไปได้ในโลกทุนนิยม และสังคมเห็นแก่ตัว
ความอยากได้อยากมีแค่ไหนที่หล่อเลี้ยงชีวิตและความรักให้เดินไปข้างหน้าได้
ความรักที่เป็นไปได้ ความสุขที่เป็นไปได้ ก็เมื่อรู้เข้าใจจิตที่พอดีและชีวิตที่พอเพียง
Possible Love เป็นหนังล่าสุดของผู้กำกับอีชางดง หนึ่งในคนโปรดของผู้เขียน หลังจากหนัง Burning (2018) แน่นอนว่าอีกแรงดึงดูดความอยากดูก็คือ รางวัลจากหลายเวทีโลก ได้แก่ The 83rd Venice International Film Festival, The 51st Toronto International Film Festival, The 49th Mill Valley Film Festival, The 15th Montclair Film Festival และ The 46th Korean Film Critics Association Awards ซึ่งได้คละกันไปทั้งตัวหนัง ตัวผู้กำกับ และนักแสดงนำหญิง หนังเรื่องนี้ฉายใน Netflix เป็นหลัก แต่ก่อนหน้านี้ได้เข้าโรงหนังเกาหลีระยะสั้น12 วัน ก็คงเพื่อตัดข้อจำกัดการส่งเข้าชิงรางวัลออสการ์ รอติดตามลุ้นผลเดือนมีนาคม 2027 อีกที
เช่นเดียวกับงานที่ผ่านมาของผู้กำกับคือ การค่อยๆเดินเรื่องให้เวลาสำรวจตัวละครไปจนถึงจุดพีค บนเรื่องราวชีวิตที่มีความละเอียดอ่อนลึกซึ้ง สะท้อนจิตปัจเจกมนุษย์ไปกับบริบทสังคมของพวกเขาเสมอ แบบว่าดูจบแล้วก็ยังหน่วงจิตคิดวนไปอีกสักพักเลย
เรื่องนี้เขาจับเอาสถานการณ์เลิกจ้างแรงงาน*ในภาคอุตสาหกรรมมาปูเป็นบริบทสังคม เพื่อฉายภาพของสามีภรรยาสองคู่ที่ต่างชนชั้น ซึ่งได้มาสานสัมพันธ์กันในระหว่างการถ่ายทำสารคดี นอกจากได้เรื่องราวบนประเด็นสังคมแล้วยังสะท้อนชีวิตที่แตกต่าง จิตปรารถนา ความขัดแย้งในใจ ความเทาๆของมนุษย์ ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ของตัวละครอย่างชวนติดตาม
คู่แรก คือ ชเวโฮซอก (รับบทโดย ซอลคยองกู) คนงานเชื่อมเหล็กของเอสพีเฮฟวี่อินดัสตรี ซึ่งตกงานจากการปรับโครงสร้างธุรกิจและเลิกจ้างพนักงานล็อตใหญ่เพื่อเตรียมการขายต่อกิจการ สูญเสียอนาคตแล้วยังต้องเจ็บปวดกายใจที่ถูกตำรวจปราบปรามย่างรุนแรงในการประท้วงของสหภาพ เกิดแผลฝังลึกที่ปิดใจเขาจนไม่แม้แต่จะพูดหรือแสดงออกใดๆ ขมขื่นซึมเซาดุจ’คนตาย’แล้ว (ส่วนในบทหนัง ‘คนตาย’ ในความหมายของเขาคือคนที่ถูกไล่ออก) ภรรยาของเขาคือ อันมีอ๊ก (รับบทโดย จอนโดยอน) คาแรคเตอร์ต่าง คือ เป็นมิตร มีชีวิตชีวา พูดเก่ง ไหวพริบดี เข้าใจและปรับตัวไว แม้จะความรู้น้อยนิด เคยทำงานโรงงานเย็บผ้ามาก่อน ตอนนี้อยู่โรงงานผลิตหน้ากากเล็กๆ พวกเขามีลูกชายออทิสติกวัยสิบขวบที่เงียบขรีม (มีอ๊กเลยพูดอยู่คนเดียว 55)
คู่ที่สอง คือ อีเยจี (รับบทโดย โจยอจอง) ลุคแอคทีฟ สนุกอินงาน แต่งตัวดีมีแบรนด์ จริงๆแล้วเธอมาจากครอบครัวกลางๆ แต่ได้อานิสงค์จากสามีฐานะดี คือ ฮันซังอู (รับบทโดย โจอินซอง) คู่นี้เลี้ยงสุนัขเป็นลูกตามวิสัยผู้มีอันจะกินและสไตล์ฝรั่งเพราะเคยเรียนอยู่อเมริกากันมาก่อน อีเยจีเริ่มงานผู้กำกับตามฝัน ด้วยสารคดีเรื่องเลิกจ้างของเอสพีฯ ถ่ายทำบทสัมภาษณ์เหล่าคนงานที่ถูกกระทำ โดยมีฮันซังอูมาป้วนเปี้ยนให้กำลังใจบ้าง เพราะเขาเป็นนักธุรกิจอาชีพลงทุน จึงใช้เงินไม่ใช้แรงและเวลา แค่คุยดีลทางโทรศัพท์ก็พอ
เยจีสนใจอยากให้โฮซอกเป็นผู้เล่าหลักของสารคดี แต่เขาไม่พร้อม มีอ๊กจึงเป็นผู้ให้สัมภาษณ์แทนไปก่อน การเล่าเรื่องต่างๆของมีอ๊กมีเสน่ห์ชวนฟังชวนติดตาม โดนใจเยจีมาก ทั้งคู่เริ่มสนิทสนมชอบพอกัน จนเยจีชวนครอบครัวมีอ๊กไปเที่ยวค้างคืนที่บ้านพักตากอากาศริมทะเลของซังอู ซึ่งเธอคาดหวังว่าจะได้ถ่ายสัมภาษณ์โฮซอกในคราวนี้แหละ … เหตุการณ์ที่นั่นคือไฮไลต์ที่พลิกเรื่องราวจนคาดไม่ถึง
Possible Love ความรักที่เป็นไปได้ ตราบที่ไม่คิดอยากได้อยากมีจนเกินไป ดังประโยคเปิดเรื่องที่ว่า ‘จงอย่าโลภในสิ่งที่ไม่ใช่ของตน’ (Thou shalt not covet)
เยจี อยากได้เรื่องราวความทุกข์ของชาวแรงงานมาทำผลงานตัวเอง เธอเข้าหาทำตัวสนิทสนมรักใคร่มีอ๊กอย่างไม่เคอะเขินก็เพื่อได้คอนเทนต์มาใส่สารคดีเท่านั้น เธอมองชีวิตแรงงานที่ถ่ายทำเป็นเพียงวัตถุหลังเลนส์กล้อง แม้ปากบอกว่ารักคนเหล่านั้น แต่เหตุผลก็คือเพราะเธอทำสารคดีไง! มิใช่ความเห็นอกเห็นใจอย่างแท้จริง
ซังอู อยากได้ในสิ่งที่ไม่ใช่ของตนทั้งๆที่ตัวเองมีพร้อม โลภเคยตัว ตัณหาไม่เคยพอ พร้อมที่จะเอาเปรียบผู้ด้อยกว่า ด้วยอำนาจและอภิสิทธิ์ของชนชั้นที่เหนือกว่า ‘นกหวีด’ คือสัญลักษณ์แสดงอำนาจชนชั้นสูง (ขอแอบสปอยล์นิดว่าในวันที่เขาต้องสูญเสียนกหวีด คือตลกร้ายโดนใจมาก)
โฮซอก อยากได้ชีวิต ‘คนเป็น’ เป็นความอิจฉารุนแรงที่เห็นผู้ที่รอดจากเลย์ออฟแล้วชีวิตตอนนี้มีสุข จนทำเขาเผลอลืมเลือนเวลาที่ครอบครัวกำลังรอเขาอยู่
มีอ๊ก อยากได้อยากมีชีวิตแบบเยจี ได้ทำฝันอย่างไม่มีภาระ ได้แต่งตัวดีๆบ้าง รวมถึงสามีเยจีก็ดูดีเป็นสตีฟ จ็อบส์ในความเห็นเธอ เขามีชีวิตอิสระ เวลาเหลือเฟือมาเอาใจช่วยงานภรรยา ไม่ต้องให้ภรรยาคอยห่วงอะไร
แต่หลังจากมีอ๊กหลุดพ้นภาพลวงตา นำมาซึ่งการสั่งสอนความโลภของผู้ที่ชอบเอาเปรียบคนด้อยกว่า นับเป็นอิสรภาพใหม่ที่เธอสามารถมีพลังเหนือกว่าชนชั้นสูงได้สักครั้ง (ขอแอบสปอยล์อีกนิดว่าเป็นฉากที่พีคสะใจสุดในเรื่อง)
เธอกลับมาตระหนักความจริงได้ว่า แม้จะเป็นเพียงคนธรรมดาๆชนชั้นแรงงานก็มีรักมีสุขได้ตามอัตภาพของครอบครัวตัวเอง โดยไม่ต้องคิดอยากได้เกินตัว อีกทั้งสิ่งสวยงามที่เห็น ภายในอาจไม่ได้ดูดีเช่นนั้นก็ได้ เธอสามารถมีอิสรภาพชีวิตในแบบฉบับของตัวเองได้ ในขณะที่โฮซอกเริ่มคิดกลับมามีชีวิตอีกครั้ง สนใจปัจจุบันที่มีค่ากับครอบครัว
เป็นพล็อตที่เล่นกับช่องว่างความเหลื่อมล้ำชนชั้นอีกครั้ง ตามหลัง Parasite (2019) ของผู้กำกับบงจุนโฮมาอย่างน่าสนใจ พล็อตที่พาดหัวว่าความรักแต่ขยายความกว้างไปถึงแรงปรารถนาในใจ สอดแทรกความรักตัวตนและคู่ชีวิต
จุดเด่นเรื่องนี้คือความเป็นธรรมชาติ สมจริงด้วยบริบทเรื่องเลิกจ้าง สารคดีก็เป็นองค์ประกอบช่วยเสริมโทนสมจริง ความเนียนเป็นธรรมชาติและความทรงพลังของนักแสดงคืออีกหัวใจสำคัญ
เหนืออื่นใด บทหนังที่เรียบง่ายกลับขมวดหลายสิ่งหลายประเด็นเข้ามาอยู่ด้วยกันอย่างกลมกลืนมีรายละเอียดสมจริง แต่ละฉากแต่ละบทสนทนาที่ดูธรรมดาๆ ล้วนมีบทบาทต่อเรื่องราว ค่อยๆดูไป อย่าได้หวั่นกับความยาวระดับเกือบสามชั่วโมงเลยนะสำหรับผู้รักงานแนว slow but sentimental ที่มีทั้งประเด็นสังคมสมจริง สาระชีวิตตรงกับสัจธรรม ดราม่าที่บีบอารมณ์ แต่แอบอมยิ้มได้ และมีมุมอบอุ่นหัวใจค่ะ
Trailer :
*เกร็ดข้อมูลเพิ่มเติม (รวบรวมจากเอไอ)
ที่มาของแรงบันดาลใจ คือจากเหตุการณ์วิกฤตซังยงมอเตอร์ (SsangYong Motor) ปี 2009 เป็นหนึ่งในเหตุการณ์ประท้วงและการปะทะระหว่างแรงงานกับรัฐบาลที่รุนแรงและตึงเครียดที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ของเกาหลีใต้ วิกฤตการณ์นี้สะท้อนถึงความขัดแย้งอย่างรุนแรงในระบอบทุนนิยมและการปกป้องสิทธิ์แรงงานในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจโลก
ชนวนเหตุของวิกฤต
• การยื่นล้มละลายและการปรับโครงสร้าง: ในปี 2009 บริษัท Shanghai Automotive Industry Corporation (SAIC) จากประเทศจีน ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ของ SsangYong Motor ได้ยื่นขอพิทักษ์ทรัพย์สินจากการล้มละลายเนื่องจากวิกฤตเศรษฐกิจโลก
• แผนการปลดพนักงานครั้งมหาศาล: ทางฝ่ายบริหารและผู้พิทักษ์ทรัพย์สินประกาศแผนปลดพนักงานออกถึง 2,646 คน (หรือคิดเป็นประมาณ 36% – 43% ของแรงงานทั้งหมดของบริษัท) เพื่อหั่นต้นทุน
• ความเคลือบแคลงใจของสหภาพแรงงาน: กลุ่มแรงงานเชื่อว่าบริษัทไม่ได้เผชิญวิกฤตหนักจนต้องปลดคนขนาดนั้น (ซึ่งศาลอุทธรณ์เกาหลีใต้ก็ระบุในภายหลังว่าบริษัทขยายความรุนแรงของวิกฤตเกินจริง) สหภาพฯ มองว่า SAIC เพียงแค่เข้ามาฉกฉวยเทคโนโลยีรถยนต์ SUV และระบบเครื่องยนต์ไฮบริดดีเซลของเกาหลีใต้ไปแล้วปล่อยทิ้งลอยแพพนักงาน
การยึดโรงงานและการปิดล้อม 77 วัน
เพื่อตอบโต้แผนการปลดคนงาน พนักงานที่โกรธแค้นจึงเริ่มประกาศนัดหยุดงานอย่างไม่มีกำหนด และตัดสินใจ เข้ายึดโรงงานประกอบรถยนต์ซังยง ในเมืองพยองแท็ก (Pyeongtaek) ตั้งแต่วันที่ 22 พฤษภาคม 2009
• ป้อมปราการแรงงาน: พนักงานราว 900 ถึง 1,700 คน ปักหลักในโรงงาน พวกเขาเตรียมพร้อมรับมือด้วยการตั้งบังเกอร์ และสร้างอาวุธขึ้นมาเอง เช่น ปืนใหญ่ทำมือ หนังสติ๊กขนาดยักษ์ ไม้ไผ่ และระเบิดขวด
• การปราบปรามด้วยกำลัง: รัฐบาลเกาหลีใต้ส่งกองกำลังตำรวจปราบจลาจลและหน่วยคอมมานโดกว่า 3,000 นาย พร้อมเฮลิคอปเตอร์บุกโจมตีโรงงาน ตำรวจใช้ทั้งสารเคมีสลายจลาจล แก๊สน้ำตา และปืนฉีดน้ำแรงดันสูงเพื่อขับไล่ผู้ชุมนุม
• การปะทะที่รุนแรง: โรงงานแปรสภาพเป็นสมรภูมิย่อมๆ นานกว่าสองเดือน การปิดล้อมสิ้นสุดลงในวันที่ 5-6 สิงหาคม 2009 รวมระยะเวลารับมือและการปะทะอย่างดุเดือดถึง 77 วัน
บทสรุปและการสูญเสีย
• ข้อตกลงที่พ่ายแพ้: ทั้งสองฝ่ายยอมเจรจายุติศึก โดยพนักงานส่วนใหญ่ต้องยอมรับการลาออกโดยสมัครใจ (Early Retirement) หรือยอมพักงานระยะยาวแบบไม่รับเงินเดือน มีพนักงานจำนวนมากถูกจับกุมและดำเนินคดีทางอาญา
• มรสุมหนี้สินและคดีความ: รัฐบาลและบริษัทเดินหน้าฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากแกนนำสหภาพแรงงานเป็นเงินมูลค่ามหาศาล (ราว 9-45 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) เพื่อชดเชยค่าอุปกรณ์ตำรวจ เช่น เฮลิคอปเตอร์ที่เสียหาย หนี้ก้อนนี้พร้อมดอกเบี้ยทำให้พนักงานหลายคนล้มละลายทางชีวิต (อย่างไรก็ตาม ในปี 2022 ศาลฎีกาเกาหลีใต้ได้กลับคำพิพากษาว่าตำรวจใช้กำลังเกินกว่าเหตุและเป็นโมฆะ)
• โศกนาฏกรรมต่อเนื่อง: หลังการประท้วงสิ้นสุดลง พนักงานที่ถูกไล่ออกและครอบครัวต้องเผชิญกับภาวะซึมเศร้า ความยากจน และการถูกขึ้นบัญชีดำ (Blacklist) ไม่ให้เข้าทำงานในบริษัทอื่น ส่งผลให้มีอดีตพนักงานและคนในครอบครัว จบชีวิตตัวเองหรือเสียชีวิตจากความเครียดสะสมมากกว่า 30 ราย
• การเยียวยาที่ยาวนาน: ต้องใช้เวลาเกือบ 10 ปี จนกระทั่งในปี 2018 ถึงได้มีข้อตกลงร่วมกันในการทยอยรับพนักงานที่ถูกไล่ออกบางส่วนกลับเข้าทำงานอีกครั้ง)
